Zindelijkheid bij kinderen met autisme

Zindelijkheid bij kinderen met autisme gaat vaak net wat anders dan bij kinderen zonder autisme. Dat betekent niet dat een kind niet zindelijk kan worden, maar wel dat het proces meer tijd, structuur en begeleiding vraagt. Onderstaand lees je waarom zindelijkheid bij autisme een uitdaging kan zijn, welke oorzaken een rol spelen en hoe je je kind hierbij kunt ondersteunen.

Zindelijkheid bij kinderen zonder autisme

De meeste kinderen worden overdag zindelijk tussen hun tweede en vierde levensjaar. Nachtelijke zindelijkheid ontwikkelt zich wat later. Het is daarom normaal dat kinderen nog regelmatig in bed plassen tot ze vijf jaar oud zijn .

Broekplassen ontstaat vaak doordat een kind volledig opgaat in een activiteit zoals buitenspelen, of doordat het kind de signalen van een volle blaas nog niet goed herkent. Ook spannende gebeurtenissen zoals veranderingen in dagelijkse routine of beginnende blaasontsteking kan tijdelijk voor ongelukjes zorgen.

Bedplassen heeft meestal een andere oorzaak. Sommige kinderen worden ’s nachts minder snel wakker wanneer hun blaas vol is. Bij anderen ontwikkelt de controle over de blaas zich simpelweg wat langzamer. In veel gevallen verdwijnt dit vanzelf naarmate je kind wat ouder wordt.

Oorzaken van zindelijkheidsproblemen bij autisme

Bij kinderen met autisme spelen er andere factoren mee dan bij kinderen zonder autisme. Daardoor komen zindelijkheidsproblemen bij autisme vaker voor en duurt het proces richting zelfstandige zindelijkheid meestal langer.

Een belangrijke oorzaak is dat kinderen met autisme signalen van hun lichaam wat minder goed herkennen. Zij voelen bijvoorbeeld pas laat dat hun blaas of darmen vol zijn. Hierdoor gaan zij niet op tijd naar het toilet.

Ook prikkelverwerking speelt een grote rol. Het toilet kan veel prikkels geven, zoals een fel licht, harde geluiden, een koude wc-bril of een echo. Voor sommige kinderen voelt dit zo onprettig dat zij het toilet liever vermijden.

Daarnaast hebben veel kinderen met autisme behoefte aan voorspelbaarheid. Een verandering in de dagelijkse routine of een nieuwe omgeving kan ervoor zorgen dat zindelijkheid bij autisme tijdelijk verslechterd. Moeite met communiceren kan het lastig maken om aan te geven dat zij naar het toilet moeten.

Waar veel kinderen zonder autisme tussen hun tweede en vierde levensjaar overdag zindelijk worden, kan dit bij kinderen met autisme of adhd later gebeuren. Dit betekent niet dat zindelijkheid onmogelijk is. Het vraagt alleen meer geduld en een aanpak die specifiek aansluit op de behoeften van je kind.

Tips voor zindelijkheidsproblemen bij autisme

Een standaard zindelijkheidstraining werkt niet altijd bij kinderen met autisme. Een aangepaste aanpak sluit beter aan bij hun behoefte aan structuur en duidelijkheid.

Let op de volgende punten:

• Houd iedere dag dezelfde toiletroutine aan 
• Maak gebruik van een duidelijke dag planning of pictogrammen
• Plan vaste toiletmomenten, ook wanneer je kind zelf nog geen aandrang geeft
• Beloon iedere stap vooruit met positieve aandacht op bijvoorbeeld een beloningskaart
• Geef korte, duidelijke instructies
• Vermijd straf of negatieve reacties bij ongelukjes
• Houd rekening met sensorische gevoeligheden rondom het toilet
• Geef je kind voldoende tijd om te wennen aan verandering

Heeft jouw kind met autisme vooral moeite met broekplassen? Kijk dan niet alleen naar het ongelukje zelf, maar vooral naar de oorzaak zodat je hier gerichte ondersteuning voor kunt bieden. Een van die oorzaken kan bijvoorbeeld het vergeten van de tijd om naar het toilet te gaan zijn. In die gevallen is een plashorloge een gericht hulpmiddel voor meer regelmaat en voorspelbaarheid.

Terugval in zindelijkheidstraining

Een terugval in de zindelijkheidstraining komt bij kinderen met autisme veel vaker voor dan bij leeftijdsgenoten zonder autisme. Hiervoor zijn verschillende redenen zoals vakantie, verhuizing, ziekte of een schoolwisseling. Dit kan er tijdelijk weer voor zorgen dat een kind in zijn/haar broek of bed plast. Dit betekent niet dat alle vooruitgang verloren is gegaan!

Blijf dan ook vooral rustig en pak de vertrouwde routine weer op. Geef je kind extra duidelijkheid en leg de nadruk op de succesmomentjes. Vaak komt de eerder aangeleerde vaardigheid vanzelf weer terug.

Hulpmiddelen voor zindelijkheid bij autisme

Zindelijk worden kost ieder kind tijd. Bij kinderen met autisme vraagt dit vaak nog meer geduld, structuur en herhaling. Gelukkig zijn er hulpmiddelen die zowel ouders als kinderen ondersteunen.

Het plashorloge helpt kinderen om vaste toiletmomenten op te bouwen. Heeft je kind vooral last van autisme en bedplassen? Dan kan de plaswekker helpen om het lichaam te leren reageren op een volle blaas tijdens de nacht.

Daarnaast kun je bij Dryly veel uitgebreide informatie vinden, waaronder informatie over bedplassen , zindelijkheidstraining en andere onderwerpen die ouders helpen om de juiste ondersteuning te kiezen voor ieder kind!

Onthoud vooral dat ieder kind zich in eigen tempo ontwikkelt. Vergelijk jouw kind daarom niet met anderen. Met voldoende rust, structuur en passende begeleiding is de kans groot dat ook jouw kind de zelfstandigheid omtrent plassen leert.

Veelgestelde vragen zindelijkheidstraining autisme

Hebben autistische kinderen meer moeite met zindelijkheidstraining?

Ja, kinderen met autisme hebben gemiddeld vaker moeite met zindelijkheidstraining dan kinderen zonder autisme. Dit komt vooral doordat er verschillen zijn in prikkelverwerking, lichaamsbewustzijn en behoefte aan structuur en communicatie.

Komt het vaker voor dat autistische kinderen een terugval in zindelijkheid krijgen?

Ja, een terugval komt relatief gezien vaker voor bij kinderen met autisme. Veranderingen in het dagelijkse leven kunnen ervoor zorgen dat een kind tijdelijk weer gaat plassen in bed of in de broek. In de meeste gevallen helpt het om terug te keren naar een vaste routine en de zindelijkheidstraining rustig weer op te pakken.